Sosyal Merkezler Mimari Proje Yarışması
Adı
Sosyal Merkezler Mimari Proje Yarışması
Türü, Şekli ve Dili
Serbest ulusal, mimarlık yarışmasıdır.
Yeri ve Konusu
Yarışma alanı, İstanbul ilinde aşağıda ilçe, mahalle ve ada parsel bilgileri verilen alanlardır. Yarışmanın konusu, belirtilen alanlarda verilen sosyal işlevlerin tasarlanmasıdır.
Yarışmayı Açan Kurum
İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Etüd ve Projeler Daire Başkanlığı

Dünyanın pek çok farklı noktasında iklim krizi, salgınlar, toplumsal huzur gibi konularda benzer sorunları yaşayan kentler, neredeyse geçen yüzyılın son çeyreğinden beri sürekli projeler üretiyor. Ancak son yıllarda büyük projeler yerine, kentin her kesiminin dahil edildiği, ihtiyaca göre imkânların, potansiyellerin ve engellerin göz önüne alındığı daha kapsayıcı planlama süreçlerine geçildiğine ve yarattıkları farklara da tanıklık ediyoruz. İstanbul Büyükşehir Belediyesi de, bir üst başlıkta da ifade edildiği üzere “İstanbul Senin” ilkesi ile katılımcı ve kapsayıcı bir yaklaşımı ön planda tutarak, bir süredir açtığı tasarım yarışmaları serisi içinde, bu şartnamenin konusu olan “Sosyal Merkezler Mimari Proje Yarışması” ile, sosyal faaliyetleri destekleyecek, yerele ait yeni farkındalıklar ve başlangıçlar sunan bir yapı tasarım-uygulama modeli başlatmayı hedefliyor.

Kentin genel yapısı, bilindiği üzere, göçler ve yeni yerleşimlerle giderek değişiyor. Bununla birlikte, sosyal altyapı eksikliklerini gidermek üzere son yıllarda gözlemlenen ve artan talepler doğrultusunda, özellikle kırılgan gruplar için gelişen kent hakkı, sosyal faaliyetleri destekleyecek yeni yapılaşma ihtiyaçlarını da beraberinde getiriyor. İstanbul özelinde de, özellikle sayısal olarak dünyadaki kentsel donatı standartlarının çok altında olan gündüz çocuk bakımevi, yurt, yaşlı ve engelli destek birimi, huzurevi, rehabilitasyon merkezi, aşevi, kütüphane, gençlik merkezi, kurs-eğitim merkezi, mahalle evi, aile danışmanlık ve eğitim merkezi gibi sosyal merkezlerin kent genelinde yaygınlaşabilmesi, doğal olarak bu kapsayıcı planlama süreçlerinin gerçekleştirilmesi adına çok önemli bir değer taşıyor.

Yeni bir sosyal modeli, tasarım yoluyla hayata geçirmeyi hedefleyen bu yarışma, aynı zamanda mimari tasarım sürecini şekillendirecek, farklı ölçek ve bağlamdaki bazı soruları da beraberinde getiriyor. Kentin farklı ilçelerinde, her semtin öncelikli ihtiyacına göre tasarlanacak bir “Sosyal Merkez”,  bulunduğu yerdeki kültürel çeşitlilik, kamu yararı, toplum sağlığı, sosyal adalet ve nitelikli çevresel sürdürülebilirliğin planlanması, araştırılması ve uygulanması yönünde nasıl öneriler içerebilir? Fonksiyonları gereği kapalı mekânları kadar, boşlukları ve açık alanları ile birlikte bir sosyal merkez, bulunduğu yere ait nasıl bir aktif kullanım ve katma değer oluşturabilir? Bu merkezler, semti için gerekli sosyal faaliyetlere hizmet etmenin yanında, bir kamu yapısı olarak, mimari dil, strüktür ve detayda olası yenilikleri ve farkındalıkları nasıl yaratılabilir? Örneğin, sosyal merkezin temel öznesi olan insan, özünde bazı ihtiyaçlarla doğar. Bir dönem ihtiyaçlarını kendi karşılayabilir; ancak, hayatının özellikle başında, bazı dönemlerinde veya sonunda kırılganlaşarak bakıma ihtiyaç duyabilir. Bakım, nasıl yaşadığımızın önemli bir parçasıdır; bir araç eşliğinde ya da doğrudan birileriyle karşılıklı kişisel, duygusal veya sosyal ilişkilerin parçası şeklinde olabilir. Bu yarışma vasıtasıyla “bakım” kavramını, herkesi kapsayan adil bir şehir için dönüştürücü bir değişime katkıda bulunmak adına, “destek” veya “eşlik eden” ile değiştirebilir miyiz? Tasarım bu tür ilişkileri geliştirme ve kolaylaştırmada nasıl bir rol alabilir?  Bu sorular, kentin kamusal yaşamının önemli mekânsal bileşenleri olacak bu sosyal merkezlerin hem her biri özelinde, hem de yarışmanın her bir katılımcısının konuya yaklaşımı bağlamında, kendi özgün tasarım araştırmasını şekillendirecek yenileri ile daha da çoğalabilir. 

Bu yarışma kapsamında “sosyal merkez” üst başlığı altında tasarıma konu alt işlev, bazen bir eğitim merkezi, bazen bir kütüphane, bazen de çocuklar, ihtiyaç sahipleri veya yaşlılar için destek ve etkileşim alanı olarak çeşitlenirken, her biri için oluşturulacak tasarım kararlarındaki ortak paydalar ise şöyle özetlenebilir:

  • Dezavantajlı ve yoksun konumda bulunan nüfus kesimlerine, toplumsal kaynaklara ve so syal hizmetlere eşit ulaşımı sağlayacak sosyal, ekonomik, teknolojik ve kültürel gelişime uygun programlar ve mekânlar sunmak.
  • Sosyal merkez başlığı altında yer verilen fonksiyon alanlarına ilişkin bütüncül senaryolar ve kullanıcıları için yaşam kalitesini artıran mekânsal ilişkiler kurmak.
  • Kentsel ekoloji içinde çevresel kaynakların kullanımı ve tüketilmesi konusunda özgün ve sürdürülebilir yaklaşımlar geliştirmek.
  • Doğal verileri kullanarak tasarımda performansı artırmak.

“Sosyal Merkezler Mimari Proje Yarışması” ile, tasarım kararlarını belirleyecek bu ortak verilerin özetle aşağıda detayları verilen yer ve konu alanları için geliştirilmesi beklenmektedir. 

Beş farklı alanda tasarlanacak olan sosyal merkezler, çeşitli kamusal işlevlerin yanı sıra Yuvamız İstanbul, Kısa Mola Projesi, Alzheimer Gündüz Yaşam Evi,  Mahalle Evi, Yaş Alanlar Kulübü gibi toplumun farklı kesimlerinin ihtiyaçlarına yanıt olabilecek programları da içermektedir.  Yuvamız İstanbul, İBB’nin halihazırda sürdürdüğü, İstanbul’un her köşesinde fırsat eşitliği yaratarak çocuklara okul öncesi hizmeti her mahallede sağlama amacı güden bir projedir. Kısa Mola Projesi’nin amacı ise, İstanbul il sınırları içinde ikamet eden hafif ve orta düzeyde (%40 ve üzeri) Erişkin Engelli Sağlık Kurulu Raporu veya Çocuklar için Özel Gereksinim Raporu (ÇÖZGER) bulunan, 3 yaş ve üzeri özel gereksinimli bireylerin, yaş ve engel durumlarına uygun destek eğitimleriyle birlikte, sosyal ve kültürel yaşama uyumları, psikolojik olarak kendilerini rahat hissetmelerine katkı sağlamak ve ailelerinin yaşam kalitelerini artırarak psikolojik ve sosyal anlamda rehabilite olmalarına yardımcı olmaktır. Alzheimer Gündüz Yaşam Evi‘nde, demanslı hastanın (1. ve 2. evre Alzheimer) yaşam kalitesini yükseltmek, günlük yaşam faaliyetlerini keyifli bir şekilde geçirmelerini sağlamak ve zihinsel rehabilitasyon çalışmalarıyla, hastalığın evre atlamasını geciktirmek, hasta yakınlarını desteklemek, bilinçlendirmek, sosyal hayata dahil etmek ve hastalıkla ilgili toplumsal bilinç oluşturmak amaçlanmaktadır. Bu desteği sağlaması planlanan merkez ile hasta yakınlarının kendilerine de zaman ayırabilme olanağı sağlamaları yanında, bireysel-grup psikoterapileri, eğitimler ve seminerlerle hastalık konusunda bilgi ve destek verilmesi de planlanmaktadır. Mahalle Evleri, mahalle ölçeğinde kadın, çocuk, yaşlı ve gençlerin sosyal ve kültürel hayata katılımını artırmayı, eğitim destek, kültür-sanat faaliyetlerini İstanbul’un her noktasına yaymayı hedefleyen bir projedir. Yaş Alanlar Kulübü, kentte yaşayan ileri yaşlardaki bireylerin, sosyal hayata katılabileceği, bir arada olabileceği, hobilerini sürdürebileceği ve deneyimlerini farklı kuşaklarla paylaşabileceği bir sosyal merkezdir. 

1. Esenler, Havaalanı: Mahalle Evi, Kısa Mola Merkezi ve Yuvamız İstanbul

Esenler 0 Ada, 751, 752, 755, 756, 757 numaralı parsellerde yapılacak olan karma kullanımlı sosyal merkez projesi “Mahalle Evi, Kısa Mola Merkezi ve Yuvamız İstanbul” programlarını bir arada içerecektir. Ayrıca yarışma alanı içerisinde, mahallelinin kullanımına yönelik rekreatif alanlar ve açık spor alanları düşünülecektir. Yarışma alanına yürüme mesafesinde 15 Temmuz Millet Bahçesi, Esenler Bölge Parkı ve İBB Esenler Stadyumu gibi yapıların bulunduğu göz önünde bulundurularak, yapılacak olan sosyal merkezin bu hizmetleri tamamlayan, kamuya açık, farklı işlevleri içeren bir kapalı alan kullanımı sunması öngörülmektedir. Yarışmacıların mimari kurguyu oluştururken, ihtiyaç programındaki Yuvamız İstanbul ve Kısa Mola Projesi’nin kısıtlı ve belirli bir kullanıcı grubuna sesleneceğini göz önünde bulundurmaları, Kütüphane ve Mahalle Evi’nin ise toplumun her kesiminin kullanımına açık kamusal programlar olarak ele almaları beklenmektedir. Yarışmanın amacı, günün farklı saatlerinde, farklı kullanıcıların kullandığı bölümleri olan; ayrıca Esenler ölçeğinde, kentle ve yakın çevresi ile kuracağı ilişki ile bir buluşma alanı tanımlayabilecek bir yerleşke tasarımı elde etmektir.

2. Eyüpsultan, Merkez: Aşevi ve Mahalle Evi

Eyüpsultan ilçesi sınırları içinde, Merkez Mahallesi, 29 ada 11 numaralı parselde tasarlanacak “Aşevi ve Mahalle Evi”, yakın çevreden ve uzaktan gelebilecek ihtiyaç sahiplerine yemek dağıtılan, bunun yanı sıra yakın çevrede yaşayan mahalleliye destek olacak çeşitli ihtiyaçları karşılayacak bir sosyal hizmet merkezidir. Merkez için düşünülen arsa, eğime yerleşmesinden ötürü hem kent manzarası olan, hem de karşı yamaçlardan bakıldığında kendisi bir manzara olan, mezarlığın yeşil örtüsü ile bütünleşmiş, silüet açısından değerli bir konumda yer alır.. Komşu parsellerde yer alan mezarlık ve tekke gibi sakin kullanımlı işlevlerin yanına eklemlenen merkezin, yoğun kullanılan kent dokusuna görece uzak ama kent ölçeğinde merkezi konumundan ötürü önemli bir kullanıma sahip olacağı düşünülmektedir.

3. Kadıköy, Hasanpaşa: Yaş Alanlar Kulübü ve Konaklama Birimi

Kadıköy ilçesi sınırları içinde, Hasanpaşa Mahallesi, 469 ada 40 ve 62 numaralı parsellerde yapılacak olan Sosyal Merkez Projesi, “Yaş Alanlar Kulübü ve Konaklama Birimi” programlarını ve bunlarla ilişkili açık – yarı açık – kapalı rekreatif alan düzenlemelerini içerecektir. Yarışma alanına konu olan Hasanpaşa Mahallesi, D-100 otoyolu ve Kadıköy sahil kesimi arasında uzanan, yakın çevresindeki diğer mahalleler gibi yoğun bir ticaret ve konut dokusuna sahiptir. Bu doku içinde şu anda otopark olarak kullanılan proje alanı, İstanbul Anadolu yakasının en önemli transfer odağı olan Söğütlüçeşme’ye ve yakında kullanıma açılacak ve önemli bir kültürel odak olarak kent yaşamına dahil olacak olan Hasanpaşa Gazhanesi’ ne yürüme mesafesindedir. Proje alanının bitişiğinde, bugün Karikatür Evi olarak kullanılan ve kültür varlığı olarak tescillenmiş bir ahşap köşk bulunur. Bu yakın çevre bileşenleri, alanın barındırdığı tarihsel katmanlarla kurulabilecek ilişkiler açısından dikkate değerdir.  Ayrıca, proje alanının kent ölçeğindeki merkezi konumu, “Yaş Alanlar Kulübü” programında yer alan atölye, eğitim, etkinlik gibi işlevlerin, mahallelinin yanı sıra yakın çevreden gelebilecek kullanıcıların ihtiyaçlarına da cevap vereceği varsayılmaktadır. Bu sosyal merkez çatısı altında, başta yaş alanlar olmak üzere farklı yetişkin yaş gruplarının bir araya gelerek sosyalleşebilmelerinin kent ve kentli için önemli bir sosyal katmadeğer yaratacağı düşünülmektedir.

4. Maltepe, Çınar: Mahalle Evi, Alzheimer Gündüz Yaşam Evi ve Yuvamız İstanbul

Kadıköy ilçesi sınırları içinde, Maltepe-Çınar Mahallesi, 15840 ada 21 numaralı parselde yapılacak olan karma kullanımlı Sosyal Merkez Projesi, “Mahalle Evi, Alzheimer Gündüz Yaşam Evi ve Yuvamız İstanbul” programlarını ve bunlarla ilişkili açık – yarı açık – kapalı rekreatif alan düzenlemelerini içerecektir. Yarışma alanına konu olan Maltepe-Çınar Mahallesi, D-100 otoyolu ve Maltepe sahil kesimi arasında uzanır ve komşuları Küçükyalı ve İdealtepe semtleri gibi yoğun bir konut dokusuna sahiptir. Bu mahalle dokusu içinde şu anda otopark olarak kullanılan proje alanı, kentin farklı kesimlerinden gelen kullanıcılar tarafından da aktif kullanılan İdealtepe Korusu, Küçükyalı Arkeopark, Maltepe sahil parkı gibi rekreatif alanlara ve toplu ulaşım ağlarına yürüme mesafesindedir. Proje alanının kent ölçeğindeki bu merkezi konumu, özellikle Mahalle Evi programında yer alan atölye, eğitim, kütüphane gibi işlevlerin, mahallelinin yanı sıra farklı kullanıcıların ihtiyaçlarına da cevap vereceği varsayılmaktadır. Bu karma işlevli sosyal merkez çatısı altında, gerek eğitime ihtiyaç duyan çocuk, genç, kadın, gerekse özel destek gerektiren yetişkin hasta ve hasta yakını gibi birbirinden farklı aktörlerin her biri için ihtiyaç duyulan ve neredeyse birbirinden bağımsız mekânsal gereklerin, özgün birliktelikler içinde çözülmeye çalışılması ve tasarım aracılığında düşünülmesinin, kent için önemli bir sosyal katma değer, özel bir örnek ve farkındalık yaratacağı düşünülmektedir.

5. Pendik, Kurtköy: Kütüphane ve Yuvamız İstanbul

Pendik ilçesi sınırları içinde, Kurtköy Mahallesi, 9823 ada ve 2 numaralı parselde yapılacak olan Sosyal Merkez Projesi, “Kütüphane ve Yuvamız İstanbul” programlarını ve bunlarla ilişkili açık – yarı açık – kapalı rekreatif alan düzenlemelerini içerecektir. Yarışmaya konu olan Pendik-Kurtköy Mahallesi, D-100 otoyolunun kuzeyinde yer almakta ve Sabiha Gökçen Havalimanı, Teknopark İstanbul, Formula 1 gibi ulusal ve uluslararası ölçekte önemli işlev alanlarına komşu ve çoğunlukla sitelerden oluşan yoğun bir konut stoğunu içinde barındırmaktadır. Proje alanına yakın ve yürüme mesafesinde yer alan kamuya açık fonksiyon alanları arasında ise (Ashab-ı Suffa) cami, lise, kapalı spor salonu, halk eğitim ve gençlik merkezi ile çok sayıda konut sitesi sayılabilir.  Bu alandaki nüfusun demografik dağılımı dikkate alındığında özellikle çocuklar, gençler, görme ve işitme engelliler için koleksiyonlara yer verilecek bir kütüphane ve çocuk gündüz bakım evi programlarının yer alacağı bir sosyal merkezin, hem mahallelinin, hem de proje alanının konumu gereği yakın il ve ilçelerden kullanıcıların ihtiyaçlarına cevap vereceği ve kentte önemli bir değer oluşturacağı düşünülmektedir. 

Yarışmanın İlanı
26 Şubat 2021, Cuma
Son Soru Sorma Tarihi
19 Mart 2021, Cuma 23:59
Yanıtların İlanı
23 Mart 2021, Salı
Projelerin Son Teslim Tarihi
15 Haziran 2021, Salı 17.00 (Güncellendi)
Posta ile Teslim Alım için Son Tarih
17 Haziran 2021, Perşembe (Güncellendi)
Jüri Değerlendirmesi Başlangıç Tarihi
21 Haziran 2021, Pazartesi (Güncellendi)
Kolokyum
10 Temmuz 2021, Cumartesi (Güncellendi)

DANIŞMAN JURİ ÜYELERİ

Şengül ALTAN ARSLAN
Şengül ALTAN ARSLAN

İBB Genel Sekreter Yardımcısı

Mahir POLAT
Mahir POLAT

İBB Genel Sekreter Yardımcısı

Yavuz SALTIK
Yavuz SALTIK

İBB Sosyal Hizmetler Daire Başkanı

Serap ÖBEKCİ
Serap ÖBEKCİ

Mimar - İBB Etüd ve Projeler Daire Başkanı

Ömer YILMAZ
Ömer YILMAZ

İPA Yarışmalar Koordinatörü

ASLİ JURİ ÜYELERİ

Sevince BAYRAK
Sevince BAYRAK

Mimar

Pınar GÖKBAYRAK
Pınar GÖKBAYRAK

Mimar

Sıddık GÜVENDİ
Sıddık GÜVENDİ

Mimar

Nurbin PAKER
Nurbin PAKER

Mimar (Jüri Başkanı)

Niyazi PARLAR
Niyazi PARLAR

İnşaat Mühendisi

YEDEK JURİ ÜYELERİ

Sait Ali KÖKNAR
Sait Ali KÖKNAR

Mimar

Çetin BAYAZİT
Çetin BAYAZİT

İnşaat Mühendisi

Caner BİLGİN
Caner BİLGİN

Mimar

RAPORTÖRLER

Büşra BERİŞBİLAL
Büşra BERİŞBİLAL

Mimar - İBB Etüd ve Projeler Daire Başkanlığı

Başak ÇELİK
Başak ÇELİK

Mimar – İPA Yarışmalar

Kübra Elif DURĞUN
Kübra Elif DURĞUN

Mimar – İPA Yarışmalar

RAPORTÖR YARDIMCILARI

Salime Benan KAYA
Salime Benan KAYA

Şehir Plancısı – İPA Yarışmalar

Melike ÜRESİN
Melike ÜRESİN

Peyzaj Mimarı - İBB Etüd ve Projeler Daire Başkanlığı

Betül Begüm SAYACI
Betül Begüm SAYACI

Mimar - İBB Etüd ve Projeler Daire Başkanlığı

Cem ŞENTAY
Cem ŞENTAY

İnşaat Mühendisi - İBB Etüd ve Projeler Daire Başkanlığı

35.000 TL
1. Ödül
25.000 TL
2. Ödül
20.000 TL
3. Ödül
10.000 TL
1. Mansiyon
10.000 TL
2. Mansiyon
10.000 TL
3. Mansiyon

Alanların her biri için yukarıdaki ödüller verilecektir.



Öğrenciler yarışmaya yardımcı olarak katılabilirler. Öğrenciler proje müellifi olamaz. Yarışmaya katılım için ilgili bölümlerden lisans mezunu olma şartı aranır.
Ekipte yer alan tüm proje müelliflerinin gerekli belgeleri tamamlaması zorunludur. Diğer tüm ekip üyeleri için (danışman ya da yardımcı) oda üyelik belgesi gerekli değildir.
Ekip katılımı için herhangi bir sayı sınırlaması bulunmamaktadır.
Yarışmaya tüzel kişilik olarak katılım mümkün değildir. Tüm başvuru belgelerinin (şartname bedeli dekontu dahil) proje müellifi ya da müelliflerinin adına olması gerekir.
Proje müelliflerinin TMMOB’ye bağlı ilgili meslek odalarına kayıtlı olması gerekir.
Hayır. Yarışmaya, TMMOB Mimarlar Odası’nın mimar ve TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası’nın inşaat mühendisi, en az birer üyesiyle ekip olarak katılım şartı vardır.
Mimar ve inşaat mühendisi dışındaki meslek grupları ekipte müellif olarak yer alamaz. Yardımcı ya da danışman olarak ekipte yer alabilirler.
Yarışmaya katılmak isteyenler 100 TL (Yüz Türk Lirası) karşılığında yarışmaya kayıt yaptıracaklardır. Yarışma şartname bedelinin “SOSYAL, 99010 EDTS, TC XXXXXXXXXXX” açıklaması ile idareye ait banka hesabına müelliflerden birinin ismi ile yatırılacaktır. Aynı müellifin isim ve iletişim bilgileri (telefon, e-posta, adres) ile dekont raportörlük adresine e-posta yoluyla gönderilecektir.
Yarışma katılım bedeli ekipteki bir müellif adına yatırılmalıdır. Şirket ya da ofis ismi kabul edilmez
Yarışmaların amacı profesyonel çeşitlilik oluşturmaktır. Bir kişi farklı ekiplerde yer alamaz. Yarışmada, bir kişi bir kere ödül alır, başkasıyla birlikte olsa dahi ikinci bir ödül almışsa bu ödül hükümsüz sayılır.
Yarışmacı birden fazla proje ile yarışmaya katılabilir. Ancak yarışmada, bir kişi her bir sosyal merkez için bir kere ödül alır, başkasıyla birlikte olsa dahi bir sosyal merkez için ikinci bir ödül almışsa bu ödül hükümsüz sayılır.
Projelerin teslimi basılı istenmektedir. Teslim edilecek pafta boyutu ve şekli şartnamede belirtilmiştir.
Yarışmacılar sosyal merkezlerin her biri için proje teslim edebilir ve her bir sosyal merkez için ayrı ödül alabilirler. Birden fazla sosyal merkez için yarışmaya katılmak isteyenler, katılmak istedikleri her sosyal merkez için raportörlüğe e-posta yoluyla kayıt yaptıracaklardır. Bu durumda yarışma kaydının (katılmak istenilen sosyal merkezin isim ve numarası belirtilerek) ve şartname bedeli ödemesinin (katılmak istenilen her sosyal merkez için 100 TL olacak şekilde toplam miktar ödenerek) tek seferde yapılması yeterlidir.
Her bir sosyal merkez için kayıt üst limiti 40 adettir. Bir sosyal merkez için kayıt sayısı 40’a ulaştığında, o sosyal merkez için kayıt kapanacaktır. Sosyal merkezlerin tamamının kayıt üst limitine ulaşması durumunda, her bir sosyal merkez için kayıtlar tekrar açılacak ve üst limit 10’ar adet artacaktır. Hangi sosyal merkeze ne kadar kayıt yapıldığının bilgisi yarışmanın web adresinde “Duyurular” bölümünde haftalık olarak yayınlanacaktır. Ayrıca bir sosyal merkez için kayıt sayısı üst limite ulaşıp kayıt kapandığında, yarışmanın web adresinde ve sosyal medya hesaplarında duyurulacaktır.

İSTATİSTİKLER

  • Başvuru Sayısı:
  • Teslim Edilen Proje Sayısı:
  • Katılımcı Sayısı:
  • Pafta Sayısı:
  • Toplam Ödül Sayısı:
  • Toplam Ödül Miktarı: TL
  • Kolokyum Katılım Sayısı:
  • Yarışma Alanı m²: